Villareal – Ajax

De wedstrijd tussen Villarreal en Ajax is er een tussen ploegen die moeizaam presteren in de Champions League. Dit terwijl de Spaanse ploeg wel derde staat in de competitie en Ajax zint op revanche na afgelopen week. Tijd voor een tactische analyse van deze wedstrijd.

De ploeg van Marcelino is doorgaans een zeer lastig te verslaan ploeg. Met name het lage blok in de 4-4-2 maakt dat ze nauwelijks tegentreffers krijgt, iets waar Ajax juist in eerdere wedstrijden van dit seizoen enorm veel moeite mee heeft gehad, recent nog met name tegen AZ. Tegelijkertijd wil het in de Champions League nog niet vlotten voor Villarreal. Na nederlagen tegen Tottenham, Manchester City, Pafos, Borussia Dortmund en FC Kopenhagen, en een gelijkspel tegen Juventus, is de ploeg al uitgeschakeld voor het vervolg van het miljoenenbal. Mede daarom kiest Marcelino voor een B-garnituur, ook met het oog op de kraker tegen Real Madrid van aankomend weekend. Aan de andere kant zint Ajax op revanche en moet het op zoek naar een manier om te winnen van de Yellow Submarine, zoals de bijnaam luidt.

Regeer in een andere aanvallende rol

Regeer speelt op papier als de controleur van dit Ajax, maar in werkelijkheid staat hij nauwelijks kort voor de verdediging. Zoals sinds de wedstrijd tegen Benfica zien we de Ajacied tijdens het verdedigen vrijwel elke keer opduiken als extra centrale verdediger. Afhankelijk van waar hij vandaan komt, duikt hij ergens in de laatste linie op om zo zijn medespelers te ondersteunen en Ajax te helpen, met name bij het afdekken van lopende mensen. Iets wat met wisselend succes gepaard gaat, maar in deze wedstrijd eigenlijk best succesvol is. Ajax verdedigt in het lage blok naar behoren en krijgt met name kansen uit omschakelmomenten en standaardsituaties. Als Ajax eenmaal de tijd en ruimte heeft gekregen om zich terug te trekken, geeft het maar minimale kansen weg.

Toch is dit niet nieuw in deze rol voor Regeer, want dit zien we al langere tijd. Tijdens het aanvalsspel van de Amsterdammers valt zijn rol in deze wedstrijd echter wel specifiek op. Waar Regeer ook al bij uitzondering in eerdere wedstrijden opdook naast de centrale verdedigers tijdens de opbouw, zien we dit in deze wedstrijd structureel terugkomen. Vrijwel continu blijft Regeer in de laatste linie staan, ook als Ajax de bal eenmaal hoger op het veld heeft. De belangrijkste reden hiervoor is niet aanvallend, maar juist met het oog op de restverdediging. Om te voorkomen dat de centrale verdedigers van Ajax bij omschakelmomenten in een 2-tegen-2-situatie komen tegenover de twee spitsen van de Spaanse topploeg, laat Regeer zich continu zakken in de laatste linie. Met deels succes, want de twee spitsen worden vrijwel continu in de omschakeling onschadelijk gemaakt. De voornaamste countermomenten ontstaan op een andere manier, waarover verderop meer.

Daartegenover staat wel dat Gaaei en Wijndal nadrukkelijker de ruimte krijgen om al vroegtijdig in de opbouw de aanval te zoeken. Met name op de rechterflank zien we Gaaei, zoals gewoonlijk, al vroeg naar voren schuiven, maar op de linkerflank zien we in deze wedstrijd een vergelijkbaar patroon terugkomen. Daar schuift Wijndal ook al vroegtijdig naar voren om zo te proberen gebruik te maken van de ruimtes die Villarreal op de flanken weggeeft.

Het probleem zit hem in het feit dat deze zet, die is bedacht om Ajax meer kansen te geven in het aanvalsspel door gebruik te maken van de ruimtes op de flanken, averechts werkt. Op momenten dat Ajax vroegtijdig in de opbouw de bal verliest, geeft het enorme ruimtes weg op de flanken, waardoor Wijndal en Gaaei vaak in een direct 1-op-1-duel tegenover de buitenste middenvelders komen te staan. In deze omschakelmomenten zijn de backs van Ajax kwetsbaar.

Ajax vindt mede dankzij Grim de oplossing tegen Villarreal in de tweede helft

De Spaanse topploeg zakt ver terug in de 4-4-2, houdt het centrum enorm goed dicht en maakt Ajax het voetballen zeer moeilijk. Villarreal staat ook in de eigen competitie op slechts 19 tegentreffers en behoort daarmee tot de top drie van ploegen in La Liga. Ook in deze wedstrijd verdedigen ze zeer solide, ondanks dat ze met een sterk gerouleerd elftal speelden. Een probleem waar Ajax in de wedstrijd tegen AZ ook al nadrukkelijk tegenaan liep.

Maar waar liggen er dan wel kansen als het centrum goed afgesloten wordt? Op de vleugel. Met name door op de flank een 2-tegen-2-situatie op te zoeken, waardoor de ploeg van Marcelino nadrukkelijk doorschuift naar die flank, met alle ruimte op de andere flank tot gevolg. Juist dit fenomeen zien we terug bij de grootste kans van Ajax in de eerste helft. Waar Gloukh en Gaaei uiteindelijk een 2-tegen-2-situatie uitspelen en Villarreal volledig naar die flank doorschuift, kan de Deen een voorzet geven die uiteindelijk belandt bij Wijndal, die volledig vrij staat op de andere flank, mede omdat Nicolas Pépé verzuimt met hem mee te lopen.

Toch is dit slechts één van de weinige momenten waarop je Ajax deze kantwissel nadrukkelijk als wapen ziet gebruiken in de eerste helft. Ajax wacht vaak niet lang genoeg, waardoor het Villarreal niet voldoende naar één flank lokt en zij de eventuele kantwissel met speels gemak kunnen verdedigen. Daarnaast heeft Ajax te weinig breedte op de rechterflank. Ajax heeft te snel de neiging om de bal weer centraal te willen brengen, juist op de plek waar het bij de Spanjaarden al overvol is. Na rust gaat Ajax nadrukkelijker op zoek naar deze kantwisselmomenten en zie je geregeld dat het er beter in slaagt om Villarreal uit elkaar te spelen en tot kansen te komen. Dit komt mede doordat Gaaei nog offensiever is gaan spelen, waardoor er vrijwel continu bezetting is in de breedte op de rechterflank en Villarreal nadrukkelijker wordt opgerekt. Hierdoor slaagt Grim erin om, door middel van subtiel schuiven met Gaaei en het benadrukken van de ruimtes bij een kantwissel, Ajax tot meer kansen te laten komen in de tweede helft.

Ajax hanteert een andere pressiestructuur, met wisselend succes

Ajax ging tegen AZ massaal de mist in met hoge drukmomenten, wat voor Grim aanleiding was om de structuur subtiel te wijzigen om beter druk naar voren te kunnen zetten. Ajax zet in deze wedstrijd bij momenten druk vanuit een 4-1-3-2-structuur. Daarbij kiest Ajax er vrijwel continu voor om Klaassen naast spits Dolberg te positioneren. Tegelijkertijd moet Mokio veelal de twee controleurs afdekken, waarbij Klaassen nadrukkelijk probeert ook de passlijn naar één van die twee controleurs dicht te zetten. Op deze manier slaagt Ajax er bij vlagen behoorlijk succesvol in om Villarreal onder druk te zetten. Tegelijkertijd kiest Ajax zijn momenten uit en doet het dit vrijwel uitsluitend bij doeltrappen of passes achteruit van Villarreal. Voor de rest verdedigt Ajax met name in een laag blok. Maar op die momenten lukt het Ajax geregeld om de opbouw van Villarreal onmogelijk te maken.

Hoe nauw het drukzetten komt, valt ook op bij de 1-0 van Villarreal, waar Ajax op twee cruciale momenten de fout ingaat. Allereerst besluit Ajax massaal druk te zetten en vrijwel overal 1-op-1 door te stappen, maar vergeet Klaassen daarin het meest cruciale onderdeel van drukzetten: de bal daadwerkelijk onder druk houden. Klaassen blijft op afstand wachten, waardoor Rafa Marín alle tijd en ruimte krijgt om de lange pass te geven. Daarna gaat ook Bouwman te lichtzinnig het duel in en wordt hij te gemakkelijk afgetroefd.

Ajax wint tegen Villarreal en behaalt daarmee een theoretische kans op doorgaan naar de volgende ronde van het miljoenenbal. Waar Regeer een hoofdrol speelde in het plan van Grim, die er grotendeels in slaagde om de spitsen te neutraliseren maar de buitenspelers het de backs van Ajax defensief nog altijd erg moeilijk maakten, vond Ajax pas na rust de oplossing tegen Villarreal. Het hoge drukzetten van Ajax kent daarbij duidelijk zijn voor- en nadelen. Al met al verdiend Grim na een mindere week ook de credits voor deze wedstrijd, mede dankzij een prima strijdplan, en een subtiele omzetting wint Ajax deze wedstrijd.