Groningen – Ajax

Waar Ajax al weken niet in vorm verkeert, kan dat net zo goed gezegd worden van de tegenstander van vandaag. Groningen verloor al zes duels op rij. Voor Ajax zou je zeggen: de kans op revanche, zeker na afgelopen seizoen. Tijd voor een analyse van een dramatische Ajax-wedstrijd.

Ajax houdt moeite met diepte verdedigen

Ajax kreeg al na vijf minuten een doelpunt tegen, een doelpunt dat als kenmerkend gezien kan worden voor het verdedigen van Ajax dit seizoen. Ajax heeft al sinds het begin van het seizoen moeite met het verdedigen van diepte, en dat komt wederom tot uiting bij de 1-0, en nog talloze andere keren in deze wedstrijd, zonder dat Groningen hiervan profiteert. Deze goal begint, ook niet voor het eerst dit seizoen, bij een fout van Youri Baas. De linksbenige centrale verdediger loopt plots naar achteren toe voordat de pass gegeven wordt, terwijl de verdedigers voor hem op één lijn staan. Dit geeft ruimte voor een diepteloopactie in de rug van Josip Sutalo.

Vervolgens gaat de Kroatische centrale verdediger in de fout, doordat hij totaal niet in de gaten heeft dat Van Bergen in zijn rug diep gaat. Daarnaast schat hij de pass volkomen verkeerd in en probeert hij de bal te onderscheppen, in plaats van gewoon terug te lopen. Dit heeft ook te maken met zijn lichaamsoriëntatie op het moment van diep spelen. Hij staat volkomen ingedraaid richting de zijlijn, in plaats van diagonaal, waardoor hij continu over zijn schouder moet kijken. Tegelijkertijd kun je je afvragen of Baas op dat moment heeft aangecoacht dat hij Van Bergen overgeeft.

Vervolgens ontbreekt in eerste instantie, niet voor het eerst dit seizoen, de urgentie bij Baas. Hij probeert niet op volle intensiteit terug te bewegen, maar gokt in eerste instantie op het feit dat Sutalo de bal onderschept, in plaats van op volle snelheid achteruit te bewegen. Die paar passen waren misschien niet afdoende geweest om uiteindelijk de goal te voorkomen, maar zijn met name tekenend voor een aantal momenten van Baas die zich in de laatste periode al vaker voordoen. Niet per se gigantische blunders, maar wel details die cruciaal zijn in het voorkomen van goals en die hij verzuimt.

Dit gaat later in de wedstrijd nog vaker mis, bijvoorbeeld in de 14e minuut. Daar fixeert Baas zich totaal op de bal en vergeet hij zijn tegenstander in de rug in de gaten te houden. Hierdoor kan Willumsson uit zijn rug vertrekken en bij een goede pass en aanname direct richting de goal gaan. Ook Wijndal gaat hier absoluut niet vrijuit, want hij focust zich ook alleen op zijn directe tegenstander en sluit het gat niet af.

Hoewel het niet alleen met diepte verdedigen te maken heeft, maar wel kenmerkend is voor het gebrek aan verdedigende organisatie, gaat het bij zowel de 2-1 als de 3-1 fout doordat een verdediger van Groningen doorschuift, waardoor Ajax in een ondertal (!) komt tijdens het verdedigen in zijn eigen strafschopgebied. Hierdoor gaan individuele spelers in de fout of komen te laat, zoals Gaaei bij de 2-1. Maar het hoofdprobleem is met name dat Ajax daar een totaal gebrek aan organisatie heeft en niet goed omgaat met een doorschuivende verdediger van Groningen. Al deze momenten zijn kenmerkend voor een groot probleem van Ajax dit seizoen: het verdedigen van diepte. Het feit dat spelers continu de fout in gaan, betekent dat afspraken en structuur hierin ontbreken. Hierdoor zijn spelers te veel op zichzelf aangewezen en wordt de kans op fouten vele malen groter. Iets wat al vanaf speeldag 1 een groot probleem is bij dit Ajax.

Ajax gaat terug naar 1e variant onder Grim

Grim kondigde het voor de wedstrijd al aan: “Hij (Berghuis) gaat veel aan de binnenkant komen en Gaaei kan er dan overheen.” Oftewel: Grim kiest er na de wedstrijden tegen Fortuna, NEC en PEC Zwolle voor om weer terug te gaan naar de variant waarmee hij vóór die wedstrijden speelde. In die variant speelt de rechtsbuiten als middenvelder en moet de rechtsback zorgen voor de diepgang langs de flank. In zekere zin zit daar dan ook de verklaring voor het opstellen van Anton Gaaei, die in elk geval qua timing in zijn diepteloopacties beter is dan Lucas Rosa.

Het perfecte voorbeeld van deze manier van aanvallen is te zien bij de 1-1 van Ajax, waarbij Godts uiteindelijk een steekpass geeft op Anton Gaaei. Die heeft vervolgens een goede voorzet in huis, die Klaassen uiteindelijk kan binnenwerken, terwijl Berghuis op het middenveld staat. Maakt dit deze variant dan tot een onverdeeld succes? Nee. Het aanvalsspel van Ajax blijft ongestructureerd en oogt meer als zoeken naar eigen bevliegingen van individuele spelers. Tegelijkertijd was Berghuis wel bij veel van de succesvolle Ajax-aanvallen betrokken.

Tegelijkertijd levert het defensief wel de nodige nadelen op. Waar Rosa defensief op zich sterker is dan Gaaei, betekent het ook dat de rechtsback geregeld uit positie zal zijn om mee ten aanval te trekken. Iets wat eigenlijk nauwelijks echt tot problemen leidde in deze wedstrijd, maar dat kwam met name door het moeizame spel van FC Groningen in aanvallend opzicht. Er waren genoeg momenten waarop Groningen verzuimde om dit af te straffen.

Ajax kiest voor de lange bal

Grim had een oplossing voor het vele balverlies van Ajax in de vorige wedstrijd tegen FC Groningen bedacht: niet meer kort opbouwen. Kenmerkend is een moment in de 8e minuut waarin Ajax niet eens probeert om kort op te bouwen, maar zelfs op dat moment al direct kiest voor de lange bal richting Weghorst. Dit tekende zich ook al af in het commentaar van Grim voorafgaand aan de wedstrijd. Hij gaf aan dat Weghorst hier beter in is dan Dolberg. Waar Weghorst inderdaad 60% van zijn luchtduels wint, wint Dolberg er slechts 35%. Tegelijkertijd is Dolberg beter op momenten dat hij in de voeten wordt aangespeeld dan Weghorst.

Waar het idee om de lange bal te spelen niet verkeerd is, zeker omdat Groningen vrijwel altijd één-op-één druk zet, moet je wel zorgen dat je een tegenstander eerst lokt voordat je de lange bal gaat spelen. Het probleem is namelijk dat het anders veel te makkelijk te verdedigen is voor FC Groningen. Als je altijd de lange bal trapt, anticipeert een tegenstander daar zeer gemakkelijk op door gewoon in te zakken. Iets wat je ook veelvuldig in deze wedstrijd bij Ajax terugziet: Groningen zakt naarmate de eerste helft vordert, en zeker in de tweede helft steeds verder in, waardoor ook de lange ballen eigenlijk geen enkel gevaar meer vormen.

Als laatste is ook de uitvoering van de lange bal vaak onvoldoende. De trap van Paes is niet heel zuiver, wat ook terug te zien is in de statistieken van deze wedstrijd. Van de maar liefst 28 (!) lange passes van Paes kwamen er slechts 8 aan, wat net iets meer is dan een kwart van het totaal aantal passes. Daarnaast schort het ook aan de bezetting hoger op het veld. Vaak staat Weghorst geïsoleerd, waardoor hij totaal geen mogelijkheid heeft om de bal op iemand door te koppen of door te voetballen. Hierdoor is de totale effectiviteit van de lange bal zeer ondermaats, passend bij deze wedstrijd van Ajax. Grim probeert het probleem van de vorige wedstrijd op te lossen, namelijk het vele balverlies in de opbouw. Maar om dit te doen, moet je wel zorgen dat je ook een plan hebt en niet simplistisch iets aanpast.

Conclusie

Ajax speelt wederom een zeer matige wedstrijd tegen Groningen. Het meest schrijnende is dat sommige problemen, waaronder het verdedigen van diepte, al vanaf de eerste wedstrijd onder Heitinga een probleem zijn en nog steeds niet zijn opgelost. Daarnaast zie je ook hier weer het patroon terug dat problemen uit vorige wedstrijden worden opgelost zonder goed na te denken over de uitwerking hiervan en/of de vraag of dit überhaupt een probleem is in deze wedstrijd. Tactisch klopte het vandaag van Ajax-zijde van geen kant. Helaas begint dat een patroon te worden. Het is hopen, tegen beter weten in, op snelle verbetering.