Als een duiveltje uit een doosje tovert Ajax Zinchenko als versterking. De Oekraïner wordt op huurbasis overgenomen van Arsenal, waar hij tot dit moment werd verhuurd aan Nottingham Forest. Wat zijn de voor- en nadelen van Zinchenko en waarom gaat Godts van zijn komst profiteren?
De Oekraïense international mocht vertrekken bij Nottingham Forest wegens een gebrek aan speelminuten en omdat hij niet past in de speelstijl van de in oktober aangestelde Sean Dyche. Kenmerkend voor hoe Forest gerund wordt, is dat dit al de derde trainer dit seizoen is, met alle drie een volledig andere speelwijze. Waar Zinchenko onder Ange Postecoglou nog veel speelminuten maakte, verdween zijn perspectief onder de volgende trainer. Dyche staat ook wel bekend om zijn ouderwets Engelse kick-and-rushvoetbal, iets wat niet past bij het type speler Zinchenko, waarbij er een traditionele rol voor de linksback en controleur wordt gezocht. Voor Ajax is dit de uitgelezen mogelijkheid om op de 29-jarige Zinchenko te duiken, die eerder in zijn carrière voor Manchester City, PSV (op huurbasis) en Arsenal speelde. Een unieke kans, al helemaal omdat zijn contract komende zomer afloopt, waardoor er eventueel ook nog een mogelijkheid ontstaat om hem langer aan de club te binden, hoewel die kans op voorhand wat minder groot lijkt.
Tijd om in een analyse te duiken van deze linksback annex middenvelder. In deze analyse focus ik mij met name op de rol van linksback, maar uiteindelijk zet ik vooral zijn kwaliteiten en valkuilen uiteen, die dus ook eventueel op een rol als controleur te plakken zijn.
Echte ‘inverted’ back
Het mag niet verrassend heten, maar de man die verzon dat Zinchenko ook als linksback uit de voeten kan, was Pep Guardiola. In het seizoen 2017/2018 begon Guardiola nadrukkelijker met middenvelders als backs te gebruiken, die in balbezit voornamelijk het middenveld in kwamen. Een rol die inmiddels heel gebruikelijk is geworden in het hedendaagse voetbal en die wij kennen als de inverted back. Guardiola is in het hedendaagse voetbal de (her)uitvinder van deze rol en gebruikte deze positie met name om ervoor te zorgen dat hij de flank met slechts één speler hoefde te bezetten, om zo zoveel mogelijk spelers centraal op het veld te krijgen. Zo werd ook Zinchenko omgeschoold tot linksback bij Manchester City, en inmiddels speelt hij daar het grootste deel van zijn wedstrijden.
Het profiel van een inverted back is totaal anders dan dat van de klassieke back, en daarom is het logisch dat Guardiola er van oudsher voor kiest om een middenvelder op deze positie op te stellen. Met name de oriëntatie en handelingssnelheid in kleine ruimtes vereisen bij een inverted back een profiel dat normaliter beter past bij een middenvelder dan bij een pure verdediger. En precies deze eigenschappen horen ook bij Zinchenko. Zijn positional awareness (oftewel omgevingsbewustzijn) is buitengewoon goed, waardoor hij vaak al voordat hij de bal ontvangt weet waar de tegenstanders en medespelers zich bevinden. Dit maakt dat hij ook in kleine ruimtes vaak de juiste keuze maakt en herkent waar hij zich tussen de linies moet bewegen om vrij te komen. Een onopvallende kwaliteit, omdat het spel vaak (ogenschijnlijk) simpel is, maar door een paar meter te bewegen of in een kleine ruimte met een simpele actie een ploeggenoot te bedienen, alles weer wordt vrijgespeeld. Alles draait om het vooraf al weten waar ruimtes liggen; dan oogt voetbal soms ongelofelijk simpel. Maar zoals Johan Cruijff ooit al zei: “Voetbal is simpel, maar simpel voetballen blijkt vaak het moeilijkste wat er is.” De kwaliteit om vaak simpel te voetballen, bezit Zinchenko zeer zeker.
Sterke ball carrier
Daarnaast beschikt Zinchenko over een uitstekende techniek; de Oekraïner heeft in vrijwel alle momenten de bal aan een touwtje hangen. Ook als hij de bal in een complexe situatie aangespeeld krijgt, slaagt hij er vaak in om deze onder controle te krijgen en zo verder te voetballen voor zijn ploeg. Hierbij loopt het bij Zinchenko niet over van de passeerbewegingen of ingewikkelde trucjes, maar blijft het vaak functioneel en doelgericht. Op momenten dat Zinchenko herkent dat er ruimte ontstaat voor een passeeractie, zet hij die in om gebruik te maken van die ruimte. Hierbij maakt hij, zoals eerder benoemd, gebruik van zijn awareness om te herkennen waar de ruimtes exact ontstaan, en dribbelt hij vaak ogenschijnlijk simpel. Het is niet zo dat je bij Zinchenko hoeft te verwachten dat hij vijf spelers passeert, maar op het moment dat hij een kans ziet om een tegenstander met een dribbel te verslaan, schroomt hij zeker niet om dit te doen. Alles wel weer met een duidelijk doel voor ogen: het vrijspelen van een bepaalde ruimte.
Tegelijkertijd heeft hij de neiging om een tegenstander aan zich te willen binden. Een techniek die we bijvoorbeeld ook nadrukkelijk terugzien bij Frenkie de Jong: net zo lang wachten tot een tegenstander echt druk komt zetten en dan pas de bal afspelen. Dit doet hij met name om ervoor te zorgen dat hij een speler uit zijn positie lokt of tot een keuze dwingt. Als linksback gebruikt hij dit vooral om de vleugelaanvaller van de tegenstander te verleiden tot drukzetten op hemzelf, om vervolgens de linksbuiten in een rechtstreeks 1-tegen-1-duel te krijgen. Juist dit lijkt perfect geschikt voor de combinatie met Mika Godts. De Belg was vorig jaar en ook dit jaar op zijn best wanneer hij ruimte heeft om 1-tegen-1-duels op te zoeken met een tegenstander, iets wat hij met de hulp van Zinchenko nog nadrukkelijker kan doen. Zeker omdat Godts nu vaak dubbele dekking krijgt van zowel een buitenspeler als een back, waardoor hij eerst twee tegenstanders moet verslaan voordat hij een vervolg kan geven aan zijn actie. Met Zinchenko achter zich zal hij waarschijnlijk het meest nadrukkelijk profiteren van deze eigenschap, met name als de Oekraïner als linksback speelt. Tegelijkertijd is deze kwaliteit ook op andere posities toepasbaar, of dat nu als linksback is of eventueel als controleur.
Progressieve passing
Niet alleen met zijn dribbels beschikt hij over kwaliteit, maar ook zeer nadrukkelijk met zijn passing. En dan expliciet door middel van zogenaamde progressieve passes, oftewel passes die meer dan tien meter naar voren gaan richting het doel van de tegenstander en aankomen. Zinchenko geeft gemiddeld per 90 minuten 8,54 van dit soort passes en behoort daarmee tot de beste 1% van alle voetballers in de topcompetities. Hij is zelfs de beste linksback op dit vlak in alle topcompetities. Een absoluut wapen, dat Zinchenko dankt aan zijn goede pass. Met name in de opbouwfase is hij hiermee zeer bepalend, want hij heeft vaak een goede splijtende pass door het centrum in huis die ook nog eens aankomt bij een ploeggenoot. Een kwaliteit die zowel als inverted back als controleur van onschatbare waarde is. Deze data worden ook bevestigd door de beelden: hij beschikt over een feilloze inspeelpass en herkent vrijwel altijd wanneer een ploeggenoot voor hem vrijkomt.
Niet alleen zijn passing in de opbouwfase is opvallend goed; ook hoger op het veld is hij zeer sterk. Zo valt op dat zijn passes naar de final third zeer hoog liggen. ‘Passes naar de final third’ geeft het aantal passes per 90 minuten aan dat van buiten het derde deel dichtst bij het doel van de tegenstander wordt gespeeld en daar aankomt bij een ploeggenoot. Deze statistiek geeft aan in hoeverre progressieve passes ook hoger op het veld van waarde zijn. Ook daar doet Zinchenko het zeer goed, want hij komt tot gemiddeld 6,36 passes per 90 minuten, waarmee hij tot de beste 2% van de backs in de topcompetities behoort. Daarnaast scoort hij ook bijzonder hoog qua passes die tot een schot leiden en passes naar het strafschopgebied, beide eveneens in de bovenste 2% van alle backs in de topcompetities. Het beeld dat de data schetsen, wordt naadloos bevestigd door de beelden van de Oekraïner. Hij creëert deze kansen met name door zijn eerder benoemde vaardigheden: het uitstellen van passes, zijn goede techniek en het herkennen van wie er vrijkomt, gecombineerd met een nauwkeurige pass. Dat hij afgelopen jaar slechts een beperkt aantal assists op zijn naam heeft staan, heeft voornamelijk te maken met de afwerking van zijn ploeggenoten, want ook qua expected assists behoort Zinchenko tot de top 10% van de backs. Al met al is Zinchenko een back die met zijn passing zowel in de opbouw als hoger op het veld ervoor zal zorgen dat Ajax tot meer kansen komt.
Geen ‘pure’ verdediger
Tegelijkertijd is niet alles perfect, en is er ook een reden waarom Nottingham Forest hem nu laat gaan. Dit heeft met name te maken met het feit dat Zinchenko geen ‘pure’ verdediger is. Hij is een speler die het best tot zijn recht komt aan de bal en verdedigend nog wel eens foutjes maakt. Met name op momenten dat het defensief complex wordt en de keuzes ingewikkelder zijn, gaat hij nog wel eens de fout in. Zo vergeet hij bijvoorbeeld soms een tegenstander in zijn rug, omdat hij te gefocust is op waar de bal zich bevindt. Hierin herken je ook dat hij van origine niet is opgeleid als verdediger. Met name zijn oriëntatie in zijn rug laat nog wel eens te wensen over, waardoor een tegenstander met diepgang hem pijn kan doen. Ook op momenten waarop het draait om het juiste moment herkennen om op buitenspel te stappen, gaat Zinchenko zo nu en dan de fout in.
Daarnaast is Zinchenko fysiek geen wonder, zowel wat betreft blessuregevoeligheid als zijn fysieke gestel. De Oekraïner mist geregeld een flink aantal wedstrijden per seizoen door blessures: afgelopen seizoen miste hij twaalf wedstrijden bij Arsenal en dit jaar staat de teller al op elf. Hoewel dit niet het grootste probleem is, zit er ook een aandachtspunt in zijn fysieke kracht. Op momenten waarop pure kopkracht gevraagd wordt, kan Zinchenko nog wel eens geklopt worden, met name in zijn eigen strafschopgebied. Het voordeel bij Ajax is dat door de speelwijze met vijf verdedigers achterop deze situaties zich maar mondjesmaat zullen voordoen. Ook qua loopvermogen is Zinchenko prima, maar hij is geen loopwonder dat elke aanvaller eruit sprint of iemand die negentig minuten lang langs de flank op en neer blijft denderen. Dit verklaart ook waarom Zinchenko mocht vertrekken bij Nottingham Forest: in de huidige speelwijze aldaar wordt van zowel de linksback als de middenvelder een fysiek profiel gevraagd, iets wat minder bij hem past. Als laatste minpunt heeft Zinchenko geregeld last van momenten van concentratieverlies. Vrijwel elke wedstrijd heeft hij wel een onbegrijpelijke pass, vergeet hij mee te lopen met een tegenstander of probeert hij een dribbel in te zetten op een moment dat dit niet kan. Hoewel deze momenten vaak niet tot grote problemen leiden, heeft hij vrijwel altijd één moment van concentratieverlies per wedstrijd, dat Ajax zo nu en dan best pijn zou kunnen doen. Het doet denken aan Gerard Piqué, die in zijn hoogtijdagen bij FC Barcelona ook vrijwel elke wedstrijd een vlaag van totale verstandsverbijstering had en onbegrijpelijk balverlies kon lijden.
Conclusie
Al met al is Zinchenko een vrijwel perfect profiel voor een back bij Ajax: een speler die qua passing zeer sterk is, een echte inverted back is die Godts in zijn kracht kan zetten en uitstekend is met de bal aan zijn voeten. Daarnaast is hij met zijn 29 jaar natuurlijk een ideale toevoeging aan de selectie vanwege de broodnodige ervaring. Tegelijkertijd zitten er wel enkele defensieve kwetsbaarheden aan de Oekraïner, maar die wegen in mijn ogen bij lange na niet op tegen de voordelen. Een zeer knappe transfer van de technische leiding, zeker omdat hij komende zomer transfervrij is en er daardoor mogelijk meer in het verschiet ligt dan alleen het komende halfjaar.
Geef een reactie