Ajax – PSV

Het was een bijzondere situatie, Ajax dat speelt tegen een PSV wat al kampioen is. Een gelijkspel was uiteindelijk een het gevolg van de wedstrijd. Een tactische analyse met o.a. de 5-4-1, het probleem van Paes in het plan van García en de standaardsituaties.

García grijpt terug op de 5-4-1

García greep terug op de variant van Grim door in deze wedstrijd weer terug te gaan naar het verdedigen in een 5-4-1-formatie. Dit met name om Guus Til op te vangen, die constant beweegt en een ster is in het vinden van de juiste ruimtes. Door een extra poppetje achterin te plaatsen, was het idee dat het makkelijker werd om door te stappen. Het plan was om juist vanuit deze formatie bij momenten druk naar voren te zetten, om zo te voorkomen dat Ajax alleen achterin bleef hangen. Daardoor zou de formatie het voor Ajax makkelijker moeten maken om door te stappen.

Het was duidelijk te zien bij het hoge drukzetten dat Ajax nog moest wennen en dat de afstemming ontbrak. PSV wisselt in de lage opbouw veel van positie, wat vereist dat er duidelijkheid is over hoe deze positiewisselingen opgevangen worden én dat iedereen dit op dezelfde manier doet. In de eerste 20 minuten zag je dat Ajax het hier enorm moeilijk mee had, en dat PSV ogenschijnlijk makkelijk onder de druk van Ajax vandaan kon spelen. Tegelijkertijd zag je met name Youri Baas ook op opvallende posities uitkomen in het drukzetten, tot ver over de middenlijn doordekken op rechtsback Sidillia, om zo toch druk vooruit te proberen te krijgen. Dit hoge drukzetten was in die fase eerder risicovol dan een wapen van Ajax-zijde.

Kenmerkend was ook hoe Ajax omging met de doeltrappen van PSV. PSV heeft daarin een vrij ingenieus plan, waarbij ze de twee centrale verdedigers in de buurt houden en de rest van de spelers hoog op het veld neerzetten. Dat brengt tegenstanders vaak in een tweestrijd. Als je druk gaat zetten met twee spelers, word je vaak weggespeeld omdat de ruimtes groot zijn en de PSV-spelers juist op dit spelletje zijn ingespeeld. Op het moment dat je met drie spelers druk gaat zetten, houd je op de rest van het veld een ondertal, met alle risico’s van dien. Ajax koos vaak voor de eerste variant, maar probeerde dan wel echt vol druk te zetten en door te lopen op de keeper, waarbij PSV hier vrij gemakkelijk onderuit voetbalde. Met name in de eerste helft speelde dit probleem zich veelvuldig af. In de tweede helft koos Ajax tot de 2-1 initieel voor geen druk meer zetten om deze situaties te voorkomen, en na de 2-1 was risico nemen geoorloofd en werd er gekozen voor de variant om met drie spelers druk te zetten.

Toch was defensief gezien niet alles kommer en kwel gisteravond. Na de eerste 20 minuten slaagde Ajax er in elk geval in om een stuk minder kansen weg te geven, en stond de defensieve organisatie bij vlagen ook behoorlijk goed. Ajax slaagde erin om niet echt kansen weg te geven en zelfs bij momenten goed druk vooruit te zetten. Het vergde enige aanpassingstijd, maar tussen de 20e en de 60e minuut zag het er op dat vlak behoorlijk uit aan Ajax-kant.

Na de 60e minuut viel één ding op wat al het hele seizoen een probleem is bij Ajax: de fitheid. Kenmerkend daarbij is eigenlijk de 2-1, waarin achtereenvolgend Mokio, Baas en Rosa het niet kunnen opbrengen om daadwerkelijk hun tegenstander kort te verdedigen. Daardoor zakte Ajax in deze fase er eigenlijk doorheen. Dit werd ook onvoldoende geholpen door García, die pas in de 70e minuut voor het eerst wisselde, terwijl er een flink aantal spelers van Ajax toe was aan een wissel, ook om nieuwe frisheid in de ploeg te brengen.

Het aanvallende plan was een wisselend succes

Aanvallend gezien had García ook een duidelijk idee. PSV wil graag hoog druk vooruit zetten en doet dit vaak vanuit een 4-4-2-formatie, waarbij één van de centrale verdedigers de ruimte krijgt om door te stappen naar een middenvelder van de tegenstander. In deze wedstrijd was het Gąsiorowski die door moest stappen op Regeer. En juist op basis hiervan was een plan bedacht. Door dit drukzetten uit te lokken met Regeer en hem weg te laten bewegen uit het centrum, moest de passlijn direct naar voren toe open komen te liggen, zodat Ajax daar in een drie-tegen-drie-situatie zou komen.

Het probleem voor Ajax was dat Paes in zijn trap zeer matig was. Daardoor waren er genoeg momenten dat dit plan an sich slaagde, maar de trap ondermaats was richting met name Dolberg en Godts, waardoor zij niet de mogelijkheid hadden om de bal te controleren. Daardoor ging het plan in deze fases geregeld verloren. Daarnaast had Ajax bij vlagen ook behoorlijk moeite met opbouwen via de rechterflank, met name omdat daar eigenlijk buiten Berghuis om geen spelers stonden die comfortabel aan de bal waren. Berghuis stond als rechtsbuiten vaak diep opgesteld, waardoor ook hij in de opbouwfase vaak al onbereikbaar was.

Toch vond Ajax ook wel één belangrijke weg om tot gevaar te komen bij PSV, met name via diepteloopacties. Berghuis moest vanwege het eerdere plan vaak Mauro Junior hoog binden en dan aan de bal komen, om vervolgens continu te zoeken naar de diep lopende Godts en Mokio. Dit plan werkte ook behoorlijk goed. PSV is en blijft kwetsbaar op momenten dat ze hoog druk hebben gezet met ruimte achter de laatste linie, en ook dat was vandaag bij momenten weer terug te zien. Het gebeurde verschillende keren dat Ajax deze situaties niet goed wist uit te spelen, maar Ajax dwong daarmee in elk geval wel kansen en gevaar af richting PSV. Ook daarin was een hoofdrol voor Godts weggelegd, die met zijn loopacties een groot gevaar vormde, maar eigenlijk vrijwel de hele wedstrijd continu dubbele dekking afdwong, waardoor er ruimtes elders op het veld ontstonden. Ondanks dat dit niet de beste wedstrijd van Godts-zijde was, blijft hij een gevaar voor een tegenstander.

Football is becoming a set piece game

De uitspraak van Arne Slot dit seizoen over het belang van standaardsituaties vertelt een behoorlijk verhaal. Inmiddels valt in de Premier League 27,5% van de goals uit een standaardsituatie, en in individuele gevallen van sommige teams ligt dat percentage zelfs nog hoger. Dat betekent dus enerzijds dat je er veel doelpunten uit kunt maken, maar ook dat je moet zorgen dat je minder dan gemiddeld aantal tegendoelpunten eruit krijgt. Ajax kreeg dit seizoen natuurlijk al veel goals tegen uit standaardsituaties. Inmiddels zijn zelfs ingooien verworven tot halve hoekschoppen, en kiezen de meeste ploegen voor de variant van een lange inworp rond het strafschopgebied. En eigenlijk is dat ook heel logisch: deze inworpen leiden enerzijds tot grotere kansen (zowel direct als indirect) en anderzijds tot minder kansen tegen (zowel direct als indirect), zo is gebleken uit de data. Dan is het bijna vreemd om dit niet te doen. PSV speelt ook zeer slim in op dit spelletje door in de 1e minuut de bal al lang voor de goal te werpen.

Toch gaat bij Ajax daar ook het nodige mis in de organisatie, met name de positie van Sutalo is opvallend. De beste defensieve kopper van Ajax staat in het midden opgesteld, waardoor hij het eerste kopduel nooit aan kan gaan. Daarnaast staan er bij de tweede paal juist geen enkele goede kopper van Ajax (Baas, Sutalo, Itakura en eventueel Dolberg). Als laatste valt ook op dat Ajax, in tegenstelling tot vrijwel alle andere ploegen, er niet voor kiest om zijn spits mee te laten verdedigen in deze situaties. In deze situaties is het over het algemeen verstandig om je beste koppers te gebruiken om defensief van waarde te zijn, maar daar kiest Ajax dus onverhoopt niet voor. Daarnaast valt ook op dat Gaaei niet de bal aanvalt, maar probeert zijn positie te behouden: een typische fout voor iemand die vaak zijn directe tegenstander gewend is te verdedigen en niet een zone.

Tegelijkertijd profiteert Ajax aan de hand van Berghuis ook van een onoplettendheid bij PSV bij een standaardsituatie. Berghuis herkent namelijk dat PSV niet op de korte corner let, waardoor Godts de bal kan ontvangen en er geen PSV’ers klaarstaan om uit te lopen. Daardoor heeft Gaaei alle ruimte om vrij te kunnen schieten. Daarbij zet Baas ook nog een licht blok ten opzichte van Mauro om te voorkomen dat hij uit kan lopen.

Conclusie

Al met al was een 2-2 een oké resultaat, zeker in een wedstrijd waarin de plannen van Ajax met wisselend succes slaagden. Het is voor Ajax in de resterende wedstrijden vooral zaak om resultaat te halen, en de manier waarop is in dit geval enigszins ondergeschikt. De strijd rondom de Europese tickets is en blijft in volle gang in de Eredivisie.